МРТ учун 25% чегирма 18:00 дан кейин. Бизнинг хирургия маркази халқимиз учун шанба куни қўшимча фаолият юритади.

Абдуллаева Мохима Абдуллаевна — Диссертация автореферати

13.11.2026

Юрак ишемик касаллиги билан хасталанган аёлларни ташхислаш ва хирургик даволаш стратегиясининг концептуал аспектлари

Муаллиф: Абдуллаева Моҳима Абдуллаевна
Илмий даража: Тиббиёт фанлари доктори (DSc)
Ихтисосликлар:

  • 14.00.34 — Юрак-қон томир хирургияси

  • 14.00.33 — Жамоат саломатлиги. Соғлиқни сақлашда менежмент

Тадқиқотнинг долзарблиги

Юрак ишемик касаллиги аёллар орасида юрак-қон томир касалликлари билан боғлиқ ўлимнинг муҳим сабабларидан бири ҳисобланади. Аёлларда ушбу касалликнинг клиник кечиши репродуктив ва гормонал ҳолат, ёшга боғлиқ ўзгаришлар ҳамда ҳамроҳ касалликлар таъсирида ўзига хос хусусиятларга эга.

Юрак ишемик касаллигини ташхислаш ва даволашда аёлларнинг индивидуал клиник ҳолатини, коронар артериялар зарарланиш даражасини, метаболик синдром, қандли диабет ва бошқа хавф омилларини ҳисобга олиш муҳим аҳамиятга эга. Миокард реваскуляризациясининг мақбул усулини танлаш, жарроҳлик хавфини баҳолаш ва даволаш натижаларини яхшилаш мазкур тадқиқотнинг долзарблигини белгилайди.

Тадқиқотнинг мақсади

Юрак ишемик касаллиги билан оғриган аёлларда жарроҳлик даволаш усулини танлаш нуқтаи назаридан клиник оқибатларни прогнозлаш ва ташхислашга комплекс ёндашувни омилли таҳлил қилиш орқали миокард реваскуляризацияси натижаларини яхшилаш.

Тадқиқотнинг асосий вазифалари

  • Ўзбекистон Республикаси ва унинг ҳудудларида аёллар орасида юрак-қон томир касалликлари билан касалланиш динамикасини ўрганиш.

  • Юрак ишемик касаллигининг аёлларда клиник кечиш хусусиятларини репродуктив ҳолатга боғлиқ ҳолда баҳолаш.

  • Метаболик синдром, жумладан қандли диабет, семириш, дислипидемия ва артериал гипертензиянинг касаллик кечишига таъсирини таҳлил қилиш.

  • Ташқи нафас функцияси ва кислород етказиб бериш индекси кўрсаткичларини баҳолаш.

  • Эндоваскуляр муолажалар ва аортокоронар шунтлаш орқали амалга ошириладиган миокард реваскуляризацияси натижаларини қиёсий таҳлил қилиш.

  • Реваскуляризация усулини танлаш бўйича индивидуал алгоритмларни ишлаб чиқиш.

Тадқиқот материаллари ва усуллари

Тадқиқот Академик В. Воҳидов номидаги Республика ихтисослаштирилган хирургия илмий-амалий тиббиёт марказида 2022–2024 йиллар давомида даволанган юрак ишемик касаллиги билан хасталанган 668 нафар аёлнинг клиник маълумотлари асосида олиб борилган.

Беморлар репродуктив ҳолати ва ёшига кўра тўртта гуруҳга ажратилган: 49 ёшгача, 50–58 ёш, 59–68 ёш ва 69 ёшдан катта аёллар.

Тадқиқотда умумий клиник, лаборатор, инструментал ва статистик таҳлил усулларидан фойдаланилган. Беморларнинг клиник ҳолати, коронарография натижалари, эхокардиографик кўрсаткичлари, метаболик хавф омиллари, ташқи нафас функцияси ва миокард реваскуляризациясидан кейинги натижалари ўрганилган.

Тадқиқотнинг илмий янгилиги

Тадқиқот давомида аёлларда юрак ишемик касаллигининг ёш ва репродуктив ҳолатга боғлиқ клиник хусусиятлари аниқланган. Касалликнинг оғирлиги, коронар артерияларнинг зарарланиш даражаси ва ҳаёт сифати ўртасидаги боғлиқликлар баҳоланган.

Қандли диабетнинг II тури мавжуд бўлган аёлларда юрак ишемик касаллигининг оғирроқ кечиши, чап қоринча функциясининг пасайиши ва кўп томирли коронар зарарланишнинг юқорироқ частотаси билан боғлиқлиги асосланган.

Шунингдек, ташқи нафас функцияси ва кислород етказиб бериш индексини комплекс баҳолашнинг аҳамияти аниқланган. Аёлларда эндоваскуляр коронар стентлаш ва аортокоронар шунтлаш усулларини танлаш учун клиник-демографик, анатомик-функционал кўрсаткичлар, SYNTAX score, EuroSCORE II, диабетик ҳолат ва метаболик синдромни ҳисобга олувчи алгоритмлар ишлаб чиқилган.

Тадқиқотнинг асосий натижалари

Ўзбекистон Республикасида аёллар орасида юрак ишемик касаллиги қайд этилган ҳолатлари 2022 йилдаги 133 325 тадан 2024 йилда 181 998 тага етган. Бу 36,5 фоизлик ўсишни ташкил этган.

Ёш ортиши билан коронар артерияларнинг кўп томирли зарарланиши, ҳамроҳ касалликлар ва юрак фаолиятидаги ўзгаришлар кучайиши аниқланган. SYNTAX score кўрсаткичи 49 ёшгача бўлган аёлларда 7,5 баллдан 69 ёшдан катта аёлларда 29,2 баллгача ошган. Шу билан бирга, ҳаёт сифати кўрсаткичлари ҳам ёш ортиши билан пасайган.

Миокард реваскуляризациясининг икки асосий усули — эндоваскуляр коронар стентлаш ва аортокоронар шунтлаш натижалари таҳлил қилинган. Эндоваскуляр коронар стентлашдан кейин чап қоринчанинг қонни чиқариш фракцияси 51,1 фоиздан 60,0 фоизга ошган. Аортокоронар шунтлашдан кейин эса ушбу кўрсаткич 51,7 фоиздан 66,2 фоизга етган.

Тадқиқот натижаларига кўра, тўлиқ миокард реваскуляризациясига эндоваскуляр коронар стентлашдан кейин 89,6 фоиз, аортокоронар шунтлашдан кейин эса 90,5 фоиз ҳолатда эришилган.

Даволаш натижалари таҳлили реваскуляризация усулини беморнинг ёши, коронар артериялар зарарланиш даражаси, SYNTAX score, EuroSCORE II ва ҳамроҳ касалликларини ҳисобга олган ҳолда танлаш зарурлигини кўрсатган.

Тадқиқотнинг амалий аҳамияти

Тадқиқот натижалари юрак ишемик касаллиги билан хасталанган аёлларда ташхислаш ва жарроҳлик даволаш тактикасини индивидуаллаштириш имконини беради.

Ишлаб чиқилган алгоритмлар ёрдамида беморнинг ёши, коронар артерияларнинг зарарланиш даражаси, юрак фаолияти, қандли диабет ва сурункали буйрак етишмовчилиги каби омилларни ҳисобга олган ҳолда миокард реваскуляризациясининг мақбул усулини танлаш мумкин.

Тадқиқот натижаларини амалиётга жорий этиш даволаш самарадорлигини ошириш, тўлиқ реваскуляризацияга эришиш, асоратлар хавфини камайтириш ва беморларнинг узоқ муддатли клиник натижаларини яхшилашга қаратилган.

Хулоса

Тадқиқот натижалари юрак ишемик касаллиги билан хасталанган аёлларда касалликнинг клиник кечиши ва даволаш натижаларига ёш, репродуктив ҳолат, метаболик бузилишлар ҳамда коронар артериялар зарарланиш даражаси сезиларли таъсир кўрсатишини тасдиқлайди.

Миокард реваскуляризацияси усулини индивидуал хавф кўрсаткичлари асосида танлаш, эндоваскуляр коронар стентлаш ва аортокоронар шунтлашга кўрсатмаларни аниқлаштириш ҳамда ишлаб чиқилган алгоритмларни клиник амалиётга жорий этиш беморларни даволаш сифатини оширишга хизмат қилади.

 

ҲИМОЯ ҲАҚИДА ЭЪЛОН

2026 йил 24 ноябрь куни соат 14:00 да Академик В. Воҳидов номидаги Республика ихтисослаштирилган хирургия илмий-амалий тиббиёт маркази ҳузуридаги DSc.06/2025.27.12.Tib.08.01 рақамли Илмий кенгаш асосидаги бир марталик Илмий кенгашнинг навбатдаги мажлиси бўлиб ўтади.

КУН ТАРТИБИ:

Абдуллаева Мохима Абдуллаевнанинг 14.00.34 — «Юрак-қон томир хирургияси» ва 14.00.33 — «Жамият саломатлиги. Соғлиқни сақлашда менежмент» ихтисосликлари бўйича «Юрак ишемик касаллиги билан хасталанган аёлларни ташхислаш ва хирургик даволаш стратегиясининг концептуал аспектлари» мавзусидаги тиббиёт фанлари доктори (DSc) илмий даражасини олиш учун диссертация иши ҳимояси.

Илмий маслаҳатчилар: тиббиёт фанлари доктори, профессор

Исмаилов Сайдимурад Ибрагимович,

тиббиёт фанлари доктори, профессор

Зуфаров Миржамол Мирумарович.

Расмий оппонентлар:

  1. Алиев Шерзод Махмудович — тиббиёт фанлари доктори, профессор.
  2. Умаров Бахтиёржон Ятгарович — тиббиёт фанлари доктори.
  3. Искандарова Шахноза Тулкуновна — тиббиёт фанлари доктори, профессор.

Етакчи ташкилот: «А.В. Вишневский номидаги Миллий тиббий хирургия тадқиқот маркази» ФДБМ (Россия).

Zoom конференциясига уланиш:

https://us06web.zoom.us/j/86516341742?pwd=retpvDYfO9CqY0otcVbAeewuuaQCAs.1

Конференция идентификатори: 865 1634 1742

Кириш коди: 497850

PDF ҳужжатни юклаб олиш

«Юрак ишемик касаллиги билан хасталанган аёлларни ташхислаш ва хирургик даволаш стратегиясининг концептуал аспектлари» мавзусидаги диссертация авторефератини юклаб олиш.

📄 PDF файлни юклаб олиш