Bobur Batir o'g'li Turaevning «Turlicha yosh toifalaridagi bemorlarda aorta koarktatsiyasining jarrohlik davosi natijalari» mavzusidagi tibbiyot fanlari bo'yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati 14.00.34 – Yurak qon-tomir xirurgiyasi ixtisosligi bo'yicha himoyaga tayyorlangan bo'lib, quyidagi asosiy ma'lumotlarni o'z ichiga oladi:

Tadqiqotning maqsadi va obyekti

• Asosiy maqsad — aorta koarktatsiyasi bilan kasallangan bemorlarning yosh toifasiga qarab optimal xirurgik usullarni qo'llash orqali jarrohlik davosini takomillashtirishdan iborat.

• Tadqiqotga 2013–2023 yillar davomida Akademik V. Vohidov nomidagi markaz, Toshkent pediatriya tibbiyot instituti klinikasi hamda Yaponiyaning Okayama universiteti klinikasida operatsiya qilingan 120 nafar bemor ma'lumotlari kiritilgan.

• Bemorlar to'rtta yosh guruhiga bo'lingan: 1 yoshgacha (38,3%), 1–3 yosh (12,5%), 3–10 yosh (20,8%) va 10 yoshdan katta (28,3%).

• Qo'llanilgan jarrohlik usullari: rezeksiya va "uchma-uch" anastomoz (22,5%), yamoqli aortoplastika (43,3%), rezeksiya va kengaytirilgan "uchma-uch" anastomoz (29,2%) hamda protez transplantati (5%).

Ilmiy yangiliklari va kashfiyotlari

• Kichik yoshli (1 yoshgacha) bemorlarda eng xavfsiz va samarali usul «rezeksiya va kengaytirilgan uchma-uch anastomoz» ekanligi isbotlangan, chunki bu usulda rekoarktatsiya (qayta torayish) eng kam (23%) kuzatilgan.

• Katta yoshdagi bemorlarda aorta devorining elastikligi pasaygani sababli «yamoqli aortoplastika» usulini qo'llash kam asoratlar bilan kechishi aniqlangan, uzun segmentli va retsidiv holatlarda esa interpozitsion konduit (protez) eng ishonchli usul sifatida tavsiya etilgan.

• Kichik yoshdagi bolalarda chap qorincha funksiyasining pasayishiga (26% holatda kuzatilgan) olib keluvchi mustaqil prediktorlar sifatida aorta istmusi diametrining Z-ko'rsatkichi, aorta ravog'i gipoplaziyasi va mitral regurgitatsiya darajasi ekanligi aniqlangan.

• Operatsiyadan keyingi qayta siqilish (rekoarktatsiya) bevosita aorta ravog'ining gipoplaziyasi darajasi va noto'g'ri tanlangan jarrohlik usuli bilan bog'liqligi isbotlangan. Xususan, ravog' gipoplaziyasi mavjud bemorlarda qayta operatsiyalar chastotasi 55% gacha yetgan.

• Aorta koarktatsiyasini o'z vaqtida jarrohlik yo'li bilan davolamaslik ko'tariluvchi aorta dilatatsiyasi (47,8% bemorlarda), aortal regurgitatsiya va arterial gipertenziya kabi og'ir asoratlarga olib kelishi asoslangan.

Amaliy ahamiyati va tibbiyotga joriy etilishi

• MSKT tekshiruvi va Z-ko'rsatkichlar asosida aorta segmentlari morfologiyasini baholab, operatsiya turini aniq rejalashtirish algoritmi ishlab chiqilgan.

• Tadqiqotning ilmiy tavsiyalari Samarqand va Farg'ona viloyatlari bolalar ko'p tarmoqli tibbiyot markazlari klinik amaliyotiga tatbiq etilgan.

• Ushbu optimallashtirilgan taktika natijasida bemorlarning statsionarda davolanish muddati o'rtacha 8 kundan 6 kungacha, intensiv terapiyada bo'lish vaqti esa 1 kunga qisqargan hamda sog'liqni saqlash tizimida sezilarli iqtisodiy tejamkorlikka (har bir bemor uchun mablag'lar tejalishiga) erishilgan.