Юлдашев Жасур Мансурович томонидан тайёрланган тиббиёт фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси авторефератида эркаклар бепуштлигини даволашда варикоцеле билан боғлиқ репродуктив бузилишлар, микрохирургик варикоцелэктомия самарадорлиги ҳамда операциядан кейинги табиий ҳомиладорликка эришиш имкониятлари ўрганилган.
Эркаклар бепуштлиги замонавий тиббиётнинг муҳим муаммоларидан бири бўлиб, унинг ривожланишига варикоцеле, гормонал бузилишлар, яллиғланиш касалликлари ва бошқа омиллар сабаб бўлиши мумкин. Варикоцеле сперматогенез жараёнига салбий таъсир кўрсатиб, репродуктив фаолиятнинг бузилишига олиб келиши мумкин. Шу сабабли касалликни ўз вақтида аниқлаш ва самарали жарроҳлик даволаш усулларини танлаш муҳим аҳамиятга эга.
Тадқиқотнинг асосий мақсади чов орқали бажариладиган микрохирургик варикоцелэктомия самарадорлигини баҳолаш ҳамда варикоцеле билан боғлиқ эркаклар бепуштлигида жуфтликларнинг табиий ҳомиладорликка эришиш кўрсаткичларини ўрганиш орқали даволаш натижаларини яхшилашдан иборат.
Тадқиқот доирасида 2005–2012-йиллар давомида Республика ихтисослаштирилган илмий-амалий урология марказида варикоцеле билан боғлиқ бепуштлик ташхиси қўйилган 2 871 нафар эркак беморда бажарилган трансингвинал микрохирургик варикоцелэктомия натижалари таҳлил қилинган.
Тадқиқот давомида мояк қон томирларининг Допплер ультратовуш текшируви варикоцеленинг I даражали, ўнг томонлама ва икки томонлама шаклларини аниқлашда визуал-пальпатор текширувга нисбатан юқори диагностик аҳамиятга эга эканлиги исботланган.
Шунингдек, сперма кўрсаткичларидаги ўзгаришлар бепуштликнинг бирламчи ёки иккиламчи эканлиги, варикоцеленинг бир ёки икки томонлама жойлашуви ва унинг клиник даражаси билан доимо бевосита боғлиқ эмаслиги аниқланган.
Микрохирургик варикоцелэктомиядан кейин табиий ҳомиладорликка эришиш эҳтимоли бепуштлик тури ва жарроҳлик амалиётининг хусусиятларига қараб фарқ қилиши аниқланган.
Тадқиқот натижаларига кўра, варикоцелэктомиядан кейин иккиламчи бепуштликка эга жуфтликларда ҳомиладорлик кўрсаткичи 74,6%, бирламчи бепуштликда эса 31,9% ни ташкил этган.
Бир томонлама варикоцелэктомиядан кейин ҳомиладорлик кўрсаткичи 35,5%, икки томонлама жарроҳлик амалиётидан кейин эса 46,5% ни ташкил қилган. Бироқ ушбу икки гуруҳ ўртасидаги фарқ статистик жиҳатдан ишончли деб топилмаган.
Операциядан кейин ҳомиладорлик юзага келишининг медиан муддати 4 ойни ташкил этган. Дастлабки жарроҳлик аралашувларидан кейин варикоцеле қайталаниши 0,46% ҳолатда кузатилган. Беморлар учун ноқулайлик туғдирувчи гидроцеле асорати қайд этилмаган.
Тадқиқот натижалари эркаклар бепуштлигини ташхислашда мояк қон томирларининг Допплер ультратовуш текширувидан фойдаланиш муҳимлигини асослайди. Ушбу ёндашув варикоцеленинг айрим шаклларини аниқроқ аниқлаш ва ўз вақтида даволаш тактикасини танлаш имконини беради.
Трансингвинал микрохирургик варикоцелэктомия усули паст қайталаниш кўрсаткичи ва қулай клиник натижалари билан эркаклар бепуштлигини жарроҳлик йўли билан даволашда муҳим аҳамиятга эга.
Тадқиқот натижалари Республика ихтисослаштирилган илмий-амалий урология марказининг Фарғона ва Хоразм филиаллари амалиётига жорий этилган.
Тадқиқот муаллифи: Юлдашев Жасур Мансурович.
Илмий раҳбар: Мухтаров Шухрат Турсунович, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Расмий оппонентлар: Гайбуллаев Асилбек Асадович ва Юлдашев Файзулла Юлдашевич.
Етакчи ташкилот: Андижон давлат тиббиёт университети.
Ихтисослик: 14.00.31 — Урология.
Диссертация бажарилган муассаса: Тошкент давлат тиббиёт университети.